Aslında başlık biraz hatalı oldu ama daha iyisini bulamadım. Bu yazıda anlatmak istediğim, temel olarak, kimsenin dikkat etmediği ve böyle giderse de dikkat etmeyeceği bir sorun. Türkiye’de “Teknokent” kavramı.

Ülkemizde bütün dünyada olduğu gibi teknoloji geliştirme alanları mevcut. Bu alanlar, 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile düzenlenmiş haklara sahiptir. Yani işin özeti teknokentlerde faaliyet gösteren firmalara, devlet çeşitli teşvikler (1, 2)  sunmuştur. Bu teşviklerin içerisinde yerine göre, vergi muhafiyetleri, eleman çalıştırmada kolaylıklar gibi çok önemli kalemler var. Peki devlet bunu neden yapıyor ? Aynen alıntılayalım :

“Bu Kanunun amacı, üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile üretim sektörlerinin işbirliği sağlanarak, ülke sanayiinin uluslararası rekabet edebilir ve ihracata yönelik bir yapıya kavuşturulması maksadıyla teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirmek, ürün kalitesini veya standardını yükseltmek, verimliliği artırmak, üretim maliyetlerini düşürmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yeni ve ileri teknolojilere uyumunu sağlamak, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun kararları da dikkate alınarak teknoloji yoğun alanlarda yatırım olanakları yaratmak, araştırmacı ve vasıflı kişilere iş imkânı yaratmak, teknoloji transferine yardımcı olmak ve yüksek/ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik alt yapıyı sağlamaktır.”

Şimdi, kalın olan yerlere özellikle dikkatinizi çekmek istiyorum. Yani devlet burda diyorki, vasıflı insanları, girişimcileri, vs teknoloji geliştirmek için teşvik etmek istiyorum. Peki şu anda neler oluyor ? Şöyle özetleyeyim durumu, ben şu anda Hacettepe Üniversitesi Teknokentinde çalışıyorum. Bizim kattaki ofislerin (toplam 12 tane kadar) 5 tanesi tek bir firmaya ait : Argela (yani Türk Telekom). Şimdi bu sadece bir örnek. Demek istediğim teknokentlerde “ihtiyacı olan” firmalar bulunmuyor. Yani gerçekten teşvik edilmesi gereken, vergi indirimlerine ihtiyaç duyan küçük ve orta ölçekli firmalar yerine, sektörde oturmuş, büyük firmalar çoğunlukta. Bunlarda genellikle birden fazla ofis kiralayarak yeni gelecek firmaların önünü kapatıyorlar.

Zaten ülkemizde bir şirket kurmak çok zor. Devlet girişimcileri destekleyecek hemen hiçbirşey yapmıyor (daha çok köstek oluyor). Birde üstüne sırf “prestij” için teknokentleri dolduran dev firmalar var. Bu da açıkça bu teşviklere ihtiyaç duyan KOBİ leri zora sokuyor. Düşünün, Meteksanın, Havelsanın ya da başka büyük şirketlerin, teknokent dışında çalışmaları mı kolay? yoksa küçük firmaların mı? Yani ben teknokentten onları kovun demiyorum ama en azından yeni firmalarada yer açılabilir, belirli bir sınır getirilebilir.  Ya da madem öyle, ülkedeki bütün teknoloji şirketlerine aynı avantajlar sunulabilir (tabii kriterleri geçenlere). Yani olay bir yerde ofis kiralayabilmek mi?. Yer olmadığı için diğer firmalar neden aynı teşviklerden yararlanamasın?

Bu sorunların giderileceğini açıkçası düşünmüyorum. Teknoloji geliştirmeyi desteklemek istiyorsak, bazı ülkelerden feyz almalıyız (örn: İrlanda, Hindistan) Genelde insanlar bu sorunların farkında değil. En azından farkındalık yaratmak bile bir başlangıçtır.