Web’e sürüm numarası vermek ilk olarak O’Reilly Yayınevinin aklına gelen birşey. İnternet üzerindeki akımlara, görsel ögelere ve geliştirilen sistemlerin yapısına bakarak bunu yapıyorlar. Şu anda web’in 2.0 versiyonunu yaşıyoruz. Şurada web 3.0′la ilgili çok güzel bir makale var. Biraz araştırmayla Web’in diğer sürümleriyle ilgili çok daha fazla şeye ulaşabilirsiniz. Benim burda asıl bahsetmek istediğim şey Web 3.0′ın özelliklerinden çok onu yakalamakla ilgili.
Türkiye’den bugüne kadar birçok internet girişimi ortaya çıktı. Bunların bir kısmı başarılı oldu bir kısmı olamadı. Ama benim gözlemlediğim bu girişimlerin büyük çoğunluğunun yerel olarak kaldığı. Yani global anlamda çok fazla bir web girişimimiz yok. Bu halihazırdaki bir eksikliğimiz. Zaten Türkiye’de web girişimlerinin ortaya çıkması dünyada bu akımın gelişmesiye oldu. Bunda teknik nedenler kadar internetin bir girişim olarak algılanmamasıda var. Kısacası biz Web 2.0 akımını geç yakaladık ve hala daha tam olarak yakalamış sayılmayız. Peki Web 3.0′da da bu böylemi olacak?
Konuyu daha iyi ifade edebilmek için Tufan Tunç’un yazısından bir alıntı yapmak istiyorum :
Bizi bekleyen şey (ya da bizim beklediğimiz), birden çok kavramın etkileşimiyle oluşan bir ortam. Birbirine bağlı eylemlerde oluşacak her değişiklik bir diğerini etkileyecek veya tetikleyecek. Yani “semantik ağ” değişiklikleri algılama ve yorumlayıp buna göre hareketlerini yönlendirme yeteneğine sahip olacak. İnternetteki kişisel bilgilerimizden yararlanan bir e-ticaret mağazası, bir gömleğin veya tişörtün üstümüze uygun olup olmayacağını yorumlayıp bize öneride bulunabilir. Hergün kitap incelemelerini takip edip, bütün kitaplara göz gezdirmek zorunda kalmayacağız. İlgi alanlarımızı bilen siteler bize ilgimizi çekecek kitapları önerecek ve zaman kazandıracak. İnternet hergün bize yeni çıkan ürünleri satmaya çalışmayacak. Çünkü kişisel bilgilerimizi takip edip nelere ihtiyacımız olduğunu öğrenebilir.
Web 3.0 kısaca yapay zeka sistemlerinin internet üzerine taşınması anlamına geliyor. Semantik(anlambilim) araştırmalar zaten halihazırda yapay zekanın bir altdalı. Hal böyle olunca Web 3.0 aslında insan ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilecek sistemler geliştirilmesi demek.
Bu kadar lafın ardından asıl sormak istediğim soruyu sorayım : “Peki yukarıdaki alıntıda anlatılan bir alışveriş sistemini şu anda geliştirmek mümkün müdür?”. Cevabını sanırım herkes biliyordur: “Evet!”
Şu anda çoğu girişimci ya da girişimci adayı internet üzerinden proje üretmekle uğraşıyor. Bu projelerin çoğu Web 2.0 akımına uygun sistemler. Peki neden biz Web 3.0 akımına uygun projeler üretmeyelim? Birkaç proje haricinde şu anda bunun üzerine çok fazla düşünen yok. Türkiye’den çıkmış tek semantik sistem benim bildiğim hakia. Bu konuda yanılıyor olabilirim -ki bu da diğer projelerin kendilerini çokda iyi tanıtamadıklarını gösterir.
Konuyu toparlarsak, elimizin altında analistlerin internetin gidişatı hakkında öngördükleri bir yol var. Bu yola Web 3.0 deniliyor. Bu yola doğru ilerlediğimiz doğru ama eğer istersek bu akımı şu anda bile uygulayabiliriz. Üzerinde çalıştığınız fikirler için birde şöyle düşünün : “Elimdeki sistemi nasıl Web 3.0 akımına uyarlayabilirim?” ya da “Bu sistemi nasıl insan ihtiyaçlarına daha iyi nasıl cevap verebilecek hale getirebilirim?”.
Belki Web 3.0 konseptini anladığınız zaman aklınıza şu anda kimsenin düşünmediği çok daha başka fikirler gelebilir.
İlk olanların herzaman kazançlı çıkacağı gerçeğini gözönüne alarak şöyle söylesek yanlış olmaz sanırım :
Akımları beklemeyelim, onları biz oluşturalım.
microsoftun sahibi gates bi konuşmasında şöyle demişti. bizim için birşeyi yapmak sorun değil. en ileri yazılım sorunlarına ve gelişemelerini çözebiliriz. ancak; bunun talep edilmesi gerekiyor. şimdi biz bir ileri tekniklerle bi yazılım yada teklonoji yapsak ve bu kimsenin talep etmediği bişey olsa yani kimsenin işine yaramasa ???
yazılım yada teklonoji hiç bişey olur. ancak ve ancak bunun talep edilmesi şart. toparlayacak olursak;
web 2.0 olayını ben sadece bloglarda gördüm. ordan sosyal ağlarda net görmedim ordan sitelerde görmedim. Gerçekten çoğu yerde görmedim.
alışveriş sitesi demişsiniz. Türk insanı internetten alışveriş yapmaktan kazıklanmaktan korkuyor. yani benim görüşlerim bu yönde. çoğu insan daha web 1.0 olayını anlamamış anlamamışki internet explorer 6 kullanıyor. hani diyeceğim daha web 2.0 olgunlaşmamışken 3.0 ı zorlamak bence baya bi riskli.
şairin dediği gibi teklonoji kimin umrunda?
Güzel bir noktaya değinmişsiniz. Peki insanlar sizce sitelere o web 2.0 şu web 1.0 diyemi giriyorlar? Ya da sizce herkes ne istediğini biliyor mu? Mesela flickr servisi kullanıcıların istekleri doğrultusunda mı geliştirildi? (yani böyle bir servisi kullanıcılar mı talep etti).
Burada asıl nokta sizin kullanıcıların işine yarayacak sistemler geliştirmeniz. Bunu Web’in istediğiniz sürümüyle yapabilirsiniz. Benim burada söylemek istediğim, web 2.0 için yapılacak fikir bulmakta zorlanıyorsak (çok fazla şey yapıldığı için böyle diyorum) daha treni kaçırmadan web 3.0 a bakmamız iyi olur.
Sonuç olarak kullanıcılara -kullanışlı ,işe yarar ve orjinal olmak koşuluyla- ne verirseniz onu kullanırlar. Bu sistemin web’in hangi versiyonuna göre hazırlandığı ile ilgilenmezler.
Türkiye’deki durumla ilgili haklısınız belki ama internet demek globallik demek unutmayın.
Katkılarınız için teşekkürler,
Facebook’un reklam servisi web 3.0 için güzel bir alt yapı örneği bence. Kitleye yönelik (coğrafi konu, ilgi alanları v.b.) reklamlar verebiliyorsunuz. İki taraflı menuniyeti sağlıyor ki bana göre web 3.0 mantığı bu olacaktır. Örneğin; ben yazılım firmasıyım ve yazılım kitlesine yönelik reklam verdiğim zaman hem ben doğrudan 12′den vurmuş oluyorum hedefimi hemde hedef kitle reklamı daha kolay görüyor ve bunun yanında yazılım ile ilgilenmeyen bir kullanıcının canını da sıkmış olmuyoruz işine yaramayan bir reklamı göstererek. Hatalıysam düzeltin lütfen.
Bu arada bir dipnot düşeyim; sitenizi yeni keşfettim yazılarınız harika bundan sonra takipçinizim
Evet sanırım facebook reklam sistemi buna güzel bir örnek olabilir. Ama bunun tam olarak semantik bir yapı olduğunu söyleyemem. Semantik yapı denilen şey, daha çok anlamsal sorunların üstesinden gelebilen ve bunu öğrenerek geliştirebilen birşey. Facebook reklam servisi ise daha çok size varolan bilgiler arasından seçim yapmanızı sağlıyor gibime geldi. Gerçi ben hiç kullanmadım bilemiyorum yani yanılıyor olabilirim.
Gelen yorumu çok geç fark ettim. 65 impala bi’ tanedir yaa
katılmamak elde mi?
Konu biraz eski fakat söylemek istediğim bir kaç şey.
2008 yılında yazılan bumakleye bakılırsa web üzerinde pekte birşey değişmemiş öyle değilmi.
Benim aklıma gelen bir kaç fikir olucak web 3.0 ile alakalı ortak database diye birşey olucak artık makinelerde anlayabilicek ve kendini ona göre ayarlıyacak.
Örneğin X kişisi facebookuna girdi ve şunlardı yazdı “bugün sevgilim beni terk etti çok üzgünüm” veya buna benzer şiir, söz vb. ortak datebase olduğu için kişinin tüm bilgileri databasede mevcut ve üzgün olduğu anlıyor makina. Evi son teknoloji ile donatılmış duvarlarda spot ışık lar falan X kişisi eve girer ve evin duvarları moral verici renklere dönüşüyor ve ardından arkada moral verici fon müzikleri falan kişi hayata adapte edebilmek adına bir çok şeyi yapıyor tabi geliştirmeye açık bir proje